و هنوز از چرایی‌ی عشق‌ها و مرگ‌ها سه‌نقطه‌ها است / بهروز شیدا

در متن کوتاهی که پیش رو دارید، روایت‌هایی از عشق و مرگ در سخن‌رانی‌ی سوتلانا آلکسیویچ در آکادمی‌ی نوبل سوئد و سه رمان جنگ چهره‌ی زنانه ندارد، پسران زینک، صداهایی از چرنوبیل، نوشته‌ی سوتلانا آلکسیویچ را به زبان فارسی می­خوانیم.  

قتل آرام دانشگاه / تری ایگلتون*/ ترجمه ی خسرو باقری

مرگ آرام دانشگاه، حتی برای دانشگاه‎های آداب دان و اشرافی‎ماب انگلستان یعنی آکسفورد و کمبریج هم به تدریج به واقعیت می پیوندد؛ دانشگاه‎هایی که سده‎ها ازگزند و دستبرد نیروهای قدرتمند اقتصادی در امان مانده بودند. چند سال پیش وقتی فهمیدم روسای دانشگاهم از من انتظار دارند که نه همچون استاد دانشگاه، بلکه همچون مدیر عامل شرکتی اقتصادی رفتار کنم،ازکرسی استادی خود دردانشگاه آکسفوردکناره‎گیری کردم. ...

پدیده پرولتاریای دانشگاهی؛ نخبگانی که با دستمزد ناچیز برای دیگران می نویسند/ عباس کاظمی

مفهوم پرولتاریای آکادمیک مفهوم شناخته شده ای است. دانشــگاه از اهداف اولیۀ خود یعنی آموزش و توســعۀ علم دور می شود و به شرکتی تجاری و اقتصادی برای جذب سرمایه تبدیل می شود؛ دانشجو نیز با از دست دادن مفهوم اولیۀ خود به مشتری این بنگاههای اقتصادی تبدیل می شــود؛ و این به اصطلاح بنگاهها یا دانشگاههای پولی رضایت مشتری را هدف اولیۀ خود قرار می دهند.

چه بر سر آثار قربانیان قتل‌ های زنجیره ‌ای آمد؟ / فرشته قاضی

محمد مختاری به اتفاق محمدجعفر پوینده، داریوش و پروانه فروهر ۴ قربانی قتل‌های سیاسی پاییز ۱۳۷۷ در تهران هستند که به قتل‌های زنجیره‌ای معروف شد. وزارت اطلاعات ایران با انتشار بیانیه‌ای مسئولیت قتل این ۴ منتقد و دگراندیش را بر عهده گرفت و اعلام کرد که گروهی از کارکنان "خودسر" این وزارتخانه در قتل آنها دست داشته‌اند، اما بر اساس اعلام خانواده‌های قربانیان، "رسیدگی قضایی به این قتل‌ها یا انجام نشد و یا به بیراهه کشیده شد."

درماندگی و قدرت نمائی مردسالارانه / نوشته کریستیانه هوفمن / ترجمه مینو الوندی

این مقاله را خانم کریستیانه هوفمن، خبرنگار نشریه اشپیگل، در ژانویه همین سال و در رابطه با وقایع شب سال نو در کلن و آزار و اذیت زنان از سوی مردان، نوشته است. این نوشتار مرا هم به یاد ماجرای "عمله و مینی‎ژوپ" در رژیم گذشته ایران انداخت که مرد جوان روستائی به تهران آمده، با دیدن دختری با دامن بسیار کوتاه، اختیار از کف داد و در ملاء عام به دختر تجاوز کرد. خانم هوفمن دقیقاً بر عمق علت چنین رخدادهائی دست گذاشته است. پ. ن.

آلن بدیو* و واکنش به کشتار پاریس / امیر کیانپور

زمانه‌ی ولتر و روسو و دیدرو گذشته است، اما سنت فرانسوی نویسندگانی که در کنار کار فکری بر مداخله‌ی مستقیم سیاسی اصرار دارند، هنوز پابرجای است؛ آلن بدیو متعلق به همین سنت روشنفکریِ قرن هجدهمی و به اعتباری آخرین بازمانده‌ی آن است. درست به همین خاطر، علی‌رغم تفاوت‌های نظری و فلسفی آراء سارتر و بدیو، نویسنده­‎ی "هستی و رخداد" را می­توان شاگرد راستین خالق "هستی و نیستی" دانست.

یک اثر نمایشی طنزآمیز/ از "مثنوی معنوی" / برگردان: اسد رخساریان

Komedien /  کارل یوران اِکروالد*

زمانی که انسان با یک رابطه­‎ی طبیعی، انسانی در متونِ دینی درگیر می­شود، حق دارد که انگیزه‎­های شادی خود را در آن بیابد. امّا مردِ دیندار، از شادی­‎خواری انسان­‎ها در شگفت می­شود و با درستی یا نادرستی آن مسئله دارد.

حذف نیمه‌ی دیگر زن در دنیای خیال / فهیمه فرسایی

این متن با عنوان «تصویر زنان و عدم امنیت در گستره‌ی ادبیات معاصر ایران» برای سخنرانی در بیست و ششمین دوره‌ی کنفرانس بنیاد پژوهش‌های زنان ایران که از ۱۴ تا ۱۶ اوت ۲۰۱۵ در لندن برگزار شد، تهیه شده است*. موضوع محوری این کنفرانس “زنان، صلح و امنیت” بود.

شبکۀ اجتماعی با کاربرد فرهنگی / مقاله / مهندس شادی زهره وندی

در هیاهوی گوناگونیِ شبکه های اجتماعی (Social Network) گاهی شبکه ای هم برای کارهای جدی پدیدار می شود. اکنون و این جا، به یکی از آنها می پردازیم؛ باشد که برای نویسندگان، ناشران و بویژه دلباختگان فرهنگ وُ کتاب سودمند افتد.

شبکه اجتماعی با نام: خوش خوان‎ها

 (goodreads)

یک آمریکائیِ صد در صد / رالف لینتون / مترجم: روزبه فیض

مطلب زیر ترجمۀ مقالۀ کلاسیک «یک آمریکاییِ صد در صد»۱ نوشته‌ی رالف لینتون۲ مردم‌شناس آمریکایی است که به شیوه‌ای شیوا و جذاب به پدیده‌ی مهم « تلفیق فرهنگی» می‌پردازد. در خوانش این متن باید به دیدگاه مردم‌شناسی آن توجه داشت و در نظر گرفت که برخلاف آن‌چه در نگاه اول ممکن است به نظر برسد، متن به انتقاد از «آمریکایی بودن» نمی‌پردازد. هدف نویسنده در این متن نشان دادن تأثیری است که همه‌ی ما، چه آمریکایی و چه ایرانی، از سایر فرهنگ‌ها گرفته‌ایم. ترجمه‌ی این متن به دلیل نوع جملات تودرتو و طولانی‌ آن ساده‌ نیست، لاجرم نتیجه‌ی آن به فارسی نیز از لحاظ ساختار جمله‌ای تا حدی پیچیده شده است.

خانه هنوز سياه است / مقاله / جميله ندايی

رابطهٌ شاعرانهُ فروغ از نگاه زنانه ، با زبان سينما

جستجوي فروغ براي آموختن و فهميدن تصوير و سينما

رابطهٌ فروغ با ابراهيم گلستان تنها معّلم و تنها شانس او براي آموختن حرفه و ورود به حرفه

زهرخنده های شیرین: «شعرانه» های هادی خرسندی / لیلا سامانی

«جان درایدن» ادیب بریتانیایی در مقاله ی مشهورش درباره‌ی «مبانی و جریان طنز» می‌نویسد: «چقدر ساده‌ است خطاب کردن کسی با الفاظی چون رذل و پست؛ ولی آیا در این کار لطافتی موجود است؟ و در عوض چه سخت است آدمی را احمق، نادان و فرومایه جلوه دهی بی آنکه این لغات فاش را به کار ببری.» درایدن این رساله را در سال ۱۶۹۳ میلادی منتشر کرد. او مشخصه‌های یک طنز ادبی ظریف و در عین حال برنده را چنین برمی شمرد: « تفاوت عظیمی‌ست میان سلاخی کردن شلخته با ضربتی دقیق و حساب شده که سر را از تن جدا می‌کند ولی آن را بر سر جای خودش نگه می‌دارد.»

یک اختلاف ادبی تاریخی که هنوز از خاکسترش آتش می‌بارد!

پنجاه وشش سال پس از مرگ نیما یوشیج، مقدمه‌ای که یکی از بزرگان ادبیات این روزهای ایران بر کتاب یکی از مخالفان نیما نوشته، جدالی را آغاز کرده که شراره‌های آتش آن از زیر این خاکستر نیم قرنی همچنان گرم و سوزان برمی‌خیزد. اگر شفیعی کدکنی در مقدمه «گزیده اشعار پرویز ناتل خانلری» نیما را به سرقت ادبی از ناتل متهم کرده، مدیر سایت نیما هم با مدارک و اسناد تاریخی ناتل خانلری را سارق آثار نیما دانسته است.

جامعه بی‌کلام اسلامی / نوشته مارسيا لينكس كوالی*/ ترجمه: الاهه نجفی

امجد ناصر، نویسنده اردنی در انتقاد از روشنفکران و نویسندگان دنیای عرب این مدعا را در میان می‌آورد که آن‌ها پس از بهار عربی، به جای آنکه بر ضد بی‌عدالتی اجتماعی و سرکوب سیاسی قلم بزنند، با واقعیت‌های سیاسی کشورشان کنار آمده‌اند. امجد ناصر می‌نویسد: «آخر چگونه ممکن است نویسنده یا شاعری با یک رژیم سرکوبگر و فاسد هم‌داستان باشد؟» و در همان‌حال خود به این پرسش پاسخ می‌دهد: «با توجه به وضعیت بغرنج کشورهای عربی اعتراض کار آسانی نیست، اما هنوز امکان‌پذیر است. »

فارسی دَری و فارسی دَری وَری / بخش اول / داریوش آشوری

این که این همه دربارۀ زبان فارسی می‌نویسیم و می‌گوییم نشانۀ بحران ژرفی است که در متن فرهنگ ما جریان دارد و بحرانِ فرهنگ خود را در بحران زبان می‌نمایاند و بحران زبان خود را در پرسخنی دربارۀ زبان.

این که زبان نگارشی فارسی برای ما همچون چیزی طبیعی و فرادست یا همچون زیستبوم یا خانۀ آشنای پدری نیست و بسا هنگام غریب می‌نماید؛ اینکه ما همچون ماهی در این آب شناور نیستیم تا که از شدت نزدیکی آب دیگر خود دیده نشود، بلکه زندگی بی‌میانجی در آن جریان داشته باشد؛ اینکه چون بوتیمار بر کرانۀ این دریا نگران تمام شدن آنیم؛ و، سرانجام، این که با همۀ گفتن‎ها و نوشتنها در این باره باز هم گفتن و نوشتن کاری بی‎راه و سختی بیهوده نیست، اینها همه نشانۀ آنست که ما در بستر طبیعی خود نیستیم که اینهمه بی‌خواب و بی‌تابیم. پس، چه باک اگر که باز هم گفته‌ها را بازگوییم و نوشته‌ها را بازنویسیم؟ زیرا در میان آنچه گفته‌اند حرف درست و دقیق و از سر پژوهش کمتر زده‌اند و درین‌باره حرف هنوز بسیارست و کدام کس می‌تواند مدعی باشد که حرف آخر را زده است؟

ادبیات چه می‌تواند بکند؟ / متن سخنرانی افتتاحیۀ جشنوارۀ بین‌المللی کتاب برلین، سپتامبر ۲۰۱۱ / طاهر بن جلون / ترجمه‌ی سمیرا رشیدپور

ادبیات چه می‌تواند بکند؟

اونوره دو بالزاک در کتاب «خرده بدبختی‌های زندگی زناشویی» می‌نویسد: «باید تمام زندگی اجتماعی را ورق بزنی تا یک رمان‌نویس واقعی شوی، نظر به این‌که رمان تاریخِ خصوصیِ ملت‌هاست». اخیرا، ناآرامی‌های دنیا توجه نویسنده را به خود جلب کرده است، و [امیدهایی را برای نویسنده زنده کرده است] که توسط درد و رنج دنیا تکه‌پاره شده‌اند.

موسیقیِ مرگ، موسیقیِ حذف

حال موسیقی ایرانی خوب نیست، انگار هر حرکتی انجام می‌شود باید از اول نوشته شود. موسیقی ایران در سالی که گذشت اتفاقات بسیاری را پشت سر گذاشت. اتفاقات عجیب و غمگین زیادی برای موسیقی ایران افتاد که بد نیست نگاهی گذرا به آن‌ها بیاندازیم، اتفاق‌های بد که فضای این هنر را تحت تأثیر خود قرار دادند.

دمکراسی به ادبیات نیازمند است/ نوشته کارل کورته* / ترجمه محمد ربوبی

وضعیت ادبیات داستانی در آلمان

درآلمان، ادبیات داستانی مشغله ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­ی اقلیت ­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­ها باقی مانده است. رمان مارتین والسر(هواپیما بر فراز مسکن) که به دریافت جایزه­ ی ادبی کروه ۴۷(۱) نایل شد، درنخستین سال انتشارش فقط ۵۰۹ جلد به فروش رسید.

سال­هاست سلیقه ­ی اکثریت کتاب­خوان ­ها، خواندن رمان­ های سرگرم­ کننده و پیش پا افتاده را بر سایر رمان ­ها ترجیح می­­دهند.

نظام سياسی، هنر و سانسور / رضا کاظم‌زاده

در اين مقاله من به رابطه‌ی متقابل ميان نظام سياسی و مخالفانش در حوزه‌ی فرهنگ (به‌ويژه هنر) در جامعه‌ی ايران و در پنجاه سال گذشته (در مقايسه ميان دو رژيم پهلوی دوم و جمهوری اسلامی) خواهم پرداخت. ميان‌کُنشی که هم بر حوزه‌ی سياست و هم بر فهم ما از هنر تأثيرات بسيار عميقی از خود بر جای گذاشته است.

«شارلی ابدو» و همپوشانی آزادی و اختيار / مقاله / اسماعیل نوری علا

ماجرائی که هفتهء گذشته در پاريس پيش آمد، صرفنظر از کم و کيف آن، بحث هائی را در مورد «آزادی بيان» مطرح کرد که من هم در برخی از آنها (در چند برنامهء تلويزيونی) شراکت و دخالت داشتم و فکر کردم اين هفته نکاتی را که در آن برنامه ها مطرح شده اند بصورت منظم تری به دست اينترنت بسپارم؛ شايد کمکی باشد در بيان فهم لااقل من از برخی مسائل تلنبار شده در مباحثی که جنايت پاريس مظرح شان کرده است.